تاریخ انتشار: 1395/08/10 17:34صفحه اصلی پزشکی و سلامت

سنجش آسیب‌های اجتماعی در سرشماری

سنجش آسیب‌های اجتماعی در سرشماری

سلامت نیوز-*سلمان خدادادی: آسیب‌های اجتماعی یکی از گسترده ترین مباحث مطروحه در حوزه اجتماع هستند که کمیسیون اجتماعی برای آن موضوعات مختلفی را در نظر گرفته است. در حال حاضر بیش از ۲۰ مورد آسیب اجتماعی وجود دارد که مقام معظم رهبری چند مورد را در اولویت قرار دادند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه آرمان، ازدواج، طلاق، اعتیاد، حاشیه نشینی و خشونت مواردی هستند که هر کدام با چالش‌های مختلف اجتماعی مواجهند. ما نمی‌توانیم آسیب‌های اجتماعی را محدود کنیم، چون هر کدام به نوبه خود پیامدی دارند. برای مثال اگر ما امروزه بتوانیم طلاق را که واقعا چالشی جدی است کنترل کنیم بسیار اثربخش است. با وجود این، در شمال شهر تهران در ازای دو ازدواج یک طلاق صورت می‌گیرد، اما در روستاها از هر شش ازدواج یکی به طلاق منجر می‌شود. از سوی دیگر، بیش از دو میلیون و ۷۰۰ هزار زن سرپرست خانواده وجود دارد که اکثر آنها مطلقه هستند. به همین دلیل عدم درآمد آنها در آینده مشکل ایجاد خواهد کرد و ما اگر این مساله را سازماندهی نکنیم معضل دیگری به طلاق اضافه خواهد شد. همچنین بزرگ‌ترین مشکل در آسیب‌های اجتماعی ترک موضوعات فرهنگی است. ما در مورد بار فرهنگی موضوعات اجتماعی به حاشیه رانده شده‌ایم، چرا که مسائل فرهنگی چالشی است که به فراموشی سپرده شده اند. برای مثال زمانی گفته می‌شد که با طلاق عرش خدا به لرزه می‌افتد، اما امروزه برخی‌ برای طلاق جشن می‌گیرند. باید در این زمینه دقت شود تا قبح برخی معضلات در جامعه نریزد. این در حالی است که هر معضل اجتماعی مشکل خاص خودش را دارد و بایستی مفصل روی آن بحث کرد. کمیسیون اجتماعی از نظر جایگاه اهمیت ویژه‌ای دارد و مشکلاتی که به عنوان آسیب‌های اجتماعی مطرح است باید در این کمیسیون به طور تخصصی بررسی گردد، چرا که اگر برای رفع آسیب‌های اجتماعی تلاش نکنیم، آنها تبدیل به معضلات اجتماعی خواهند شد.

تهدید خانواده‌ها و جوانان با آسیب‌های اجتماعی

نداشتن متولی اصلی، ملاحظه کاری‌های مکرر، ناآگاهی جامعه، سستی نهادهای فرهنگی و دستگاه اجرایی که مسئولیت مستقیم و کنترل نهادها را بر عهده دارند مثل سازمان بهزیستی، کمیته امداد، سازمان صدا و سیما، موسسات خیریه، سازمان‌های مردم نهاد، علما، بزرگان مساجد و... مشکلاتی هستند که در مورد آسیب‌های اجتماعی وجود دارد و گرچه آنها نهادهای فرهنگی فعالیت خود را دارند، اما هیچ کدام در کاهش و کنترل آسیب‌های اجتماعی مسئولیت مستقیم ندارند. ما به دنبال این هستیم که عمق معضلات اجتماعی را شناسایی کنیم و راهکارهایی اساسی و موثر را به دست آوریم. بنابراین همه معضل‌ها معلولند و باید علت‌ها ریشه‌یابی شده و مورد بررسی قرار بگیرند. این در حالی است که در حال حاضر حدود ۵۰ شورا به مسائل اجتماعی می‌پردازند، اما عمیقا وارد بحث نمی‌شوند، چرا که موضوع آسیب‌های اجتماعی همیشه در حاشیه است که البته نمی‌توان شرایط اقتصادی را بر چنین پیشامدهایی بی تاثیر دانست. از سوی دیگر، امروزه انواع آسیب‌های اجتماعی خانواده‌ها و جوانان را تهدید می‌کند. اگر برنامه مدونی برای کاهش معضلات نداشته باشیم سیل آسیب‌های اجتماعی خانواده‌ها را می‌برد. از سوی دیگر، بزرگ‌ترین سرمایه هر کشوری جوانان آن است و معضلات اجتماعی تیشه به ریشه جوانان می‌زند.

خلأ آمار مستند آسیب‌های اجتماعی

اوضاع اجتماعی کشور ما به گونه ای است که باید برای حل معضلات برنامه‌ریزی کنیم. از این رو یکی از مشکلات آسیب‌های اجتماعی عدم وجود آمار است. بنده قبل از سرشماری به مرکز آمار ایران این موضوع را گوشزد کردم که معضلات اجتماعی در فرم‌ها و سوالات گنجانده شوند تا مورد تحقیق و بررسی قرار بگیرند. گرچه غیر مستقیم به این مساله پرداختند، اما ضروری است که آسیب‌های اجتماعی بیشتر روشن شود تا بر اساس آن بتوان برنامه‌ریزی دقیقی انجام داد. از این رو عدم آمار دقیق به آسیب‌های اجتماعی دامن می‌زند. از سوی دیگر، معضلات اجتماعی شامل حوزه‌های مختلفی است که هر کدام آمارهای مختص به خود را دارند. برخی آمارها از سرشماری، برخی از ثبت احوال، برخی دقیق و برخی غیردقیق است. برای مثال آمار ازدواج، طلاق و بالا رفتن سن ازدواج در ثبت احوال ثبت شده و دقیق است، طوری که می‌توان از کانال اطلاعات آنها استفاده کرد، اما برخی معضلات دیگر مانند بیکاری کانال مستقیم ندارند، یعنی در مورد میزان معضل بیکاری نظرات متفاوت است، اما بنده به شخصه معتقدم که بالای ده میلیون بیکار وجود دارد. به همین دلیل ضعف این معضل آمارهای تخمینی است که دقیق نیستند. بنابراین اگر آمار دقیق در دستمان نباشد در برنامه‌ریزی به مشکل می‌خوریم. از سوی دیگر، در مورد معضل بیکاری دولت موضوعات مختلف را مطرح کرده و گفته است به افرادی که به میزان مشخصی در ماه و هفته کار می‌کنند بیکار گفته نمی‌شود، در حالی که باید تعریف روشنی از آن داشته باشیم تا بتوانیم اقدامات موثر را در این زمینه انجام دهیم.

رصد، تعقیب و تحقیق تغییرات اجتماعی

باید همواره تغییرات اجتماعی را رصد کرده و مورد ارزیابی قرار دهیم، چرا که ممکن است تبدیل به آسیب شوند. با وجود این، تشکیلات حاکم بر دستگاه‌ها سازماندهی نشده اند، در حالی که باید به صورتی باشند تا مداوم تغییرات اجتماعی را دنبال کنند، اما سازمان‌ها در این مورد ضعیف عمل می‌کنند. بنابراین دولت باید برنامه‌ریزی داشته باشد، اما در مورد جایگاه فعلی آسیب‌های اجتماعی در برنامه‌ریزی‌ها باید گفت که درست مورد پرداخت قرار نگرفته است. ما اکنون در حال تصویب برنامه ششم توسعه هستیم. دولت وارد موضوعات اجتماعی نشده و برای آن برنامه خاصی ندارد، در حالی که کمیسیون اجتماعی به دستور دولت مسائل را بازنویسی کرده و برای آن برنامه نوشته است. به اعتقاد بنده دولت باید آسیب‌های اجتماعی را در برنامه‌های پنج ساله و یک ساله لحاظ کند، اما این مساله بسیار کم رنگ است. بنابراین با این اراده، برنامه و اعتبارات نمی‌توان شاهد کاهش آسیب‌های اجتماعی بود. از سوی دیگر، کمبود اعتبارات، اجرای برخی قوانینی که تصویب شده و عدم اجرای قوانین مصوب مواردی است که مانع پیشرفت کشور و بیشتر شدن آسیب‌های اجتماعی می‌شود. این در حالی است که کمیسیون اجتماعی در زمینه آسیب‌های اجتماعی کار کرده است و اگر موارد پیشنهادی مصوب مجلس که به دولت ابلاغ خواهد شد اجرا شود، قدم‌های خوب و مستقیمی را می‌توان در کاهش آسیب‌های اجتماعی در جامعه برداشت.

* رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس


  کلید واژه ها:

اجتماعی

،

آسیب

،

گسترده

،

ترین

،

مباحث

،

مطروحه

،

حوزه

،

هستند

،

کمیسیون

،

موضوعات

،
 صفحه نخست
 سلامت نیوز
مطالب مرتبط: